Albendazole
| ระดับหลักฐาน: L2 | ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย: 10 รายการ |
สารบัญ
- Albendazole
- Albendazole: จากยาถ่ายพยาธิลำไส้สู่โรคพยาธิถุงลม (Alveolar Echinococcosis)
- สรุปสั้นๆ
- ภาพรวมฉบับย่อ
- ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?
- หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก
- หลักฐานจากวรรณกรรม
- ข้อมูลการวางจำหน่ายในประเทศไทย
- ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย
- ข้อบ่งใช้อื่นที่ทำนาย (อันดับ 2–10)
- สรุปและขั้นตอนถัดไป
- ⚠️ ข้อจำกัดสำคัญ: ผลการวิเคราะห์นี้มีไว้เพื่อการวิจัยเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการแพทย์ การนำยาเก่ามาใช้ใหม่ต้องผ่านการทดลองทางคลินิกที่ได้รับการรับรองก่อนนำไปใช้จริง
Albendazole: จากยาถ่ายพยาธิลำไส้สู่โรคพยาธิถุงลม (Alveolar Echinococcosis)
สรุปสั้นๆ
Albendazole เป็นยาถ่ายพยาธิกลุ่ม benzimidazole ที่ใช้รักษาโรคพยาธิตัวกลมในลำไส้ในระดับสากล แต่ปัจจุบันยังไม่มีทะเบียนยาในประเทศไทย โมเดล TxGNN คาดการณ์ว่าอาจมีผลต่อ โรคพยาธิถุงลม (Alveolar Echinococcosis) ซึ่งเป็นโรคปรสิตร้ายแรงที่เกิดจากพยาธิตัวตืด Echinococcus multilocularis ปัจจุบันมี การทดลองทางคลินิก 5 รายการ และ วรรณกรรม 20 ฉบับ สนับสนุนแนวทางนี้
ภาพรวมฉบับย่อ
| รายการ | เนื้อหา |
|---|---|
| ข้อบ่งใช้เดิม | ไม่มีข้อมูลข้อบ่งใช้ที่ได้รับอนุมัติในไทย (ระดับสากล: โรคพยาธิลำไส้ เช่น พยาธิตัวกลม พยาธิปากขอ พยาธิแส้ม้า) |
| ข้อบ่งใช้ใหม่ที่ทำนาย | โรคพยาธิถุงลม (Alveolar Echinococcosis) |
| คะแนนการทำนาย TxGNN | 99.97% |
| ระดับหลักฐาน | L2 |
| สถานะการวางจำหน่ายในไทย | ✗ ไม่มีการวางจำหน่าย |
| จำนวนใบอนุญาต | 0 รายการ |
| คำแนะนำในการตัดสินใจ | Proceed with Guardrails |
ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?
Albendazole ออกฤทธิ์โดยยับยั้งการรวมตัวของ β-tubulin ในเซลล์ปรสิต ซึ่งเป็นโปรตีนโครงสร้างที่จำเป็นต่อการสร้างไมโครทิวบูล ส่งผลให้ปรสิตไม่สามารถดูดซึมกลูโคสและเกิดการหยุดชะงักของกระบวนการเมตาบอลิซึมพลังงาน กลไกนี้มีฤทธิ์ครอบคลุมพยาธิตัวตืดและพยาธิตัวกลมหลายชนิด
โรคพยาธิถุงลม (Alveolar Echinococcosis) เกิดจากระยะตัวอ่อน (metacestode) ของพยาธิตัวตืด Echinococcus multilocularis ซึ่งมักเกิดรอยโรคในตับลักษณะคล้ายเนื้อร้าย กลไกการยับยั้ง β-tubulin ของ albendazole สามารถรบกวนการเจริญเติบโตของระยะตัวอ่อนนี้ได้โดยตรง ทำให้ยานี้เป็น ยามาตรฐานที่แนะนำในระดับสากล โดย WHO-IWGE สำหรับการรักษาโรคพยาธิถุงลม
อย่างไรก็ตาม albendazole มีฤทธิ์เพียง parasitostatic (ยับยั้งการเจริญเติบโตแต่ไม่ฆ่าปรสิต) ดังนั้นผู้ป่วยมักต้องได้รับยาเป็นระยะเวลานานหรือตลอดชีวิต การวิจัยเพื่อพัฒนาสูตรยาที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น เช่น albendazole nanocrystals หรือการใช้ร่วมกับยาอื่น กำลังดำเนินอยู่
หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก
| หมายเลขการทดลอง | ระยะ | สถานะ | จำนวนผู้เข้าร่วม | ผลลัพธ์หลัก |
|---|---|---|---|---|
| NCT07182305 | Phase 2 | เสร็จสิ้น | 194 | ศึกษา albendazole รักษา AE ระยะเริ่มต้นในคีร์กีซสถาน พบความชุก ~6% |
| NCT02876146 | ไม่ระบุ | เสร็จสิ้น | 50 | ติดตามเครื่องหมายชีวภาพและภาพถ่ายรังสีเพื่อประเมินความมีชีวิตของปรสิตในผู้ป่วย AE ที่รักษาด้วย albendazole |
| NCT06483880 | ไม่ระบุ | ไม่ทราบ | 24 | RCT เปรียบเทียบ albendazole เสริมหลังผ่าตัดถุงน้ำพยาธิปอด vs ยาหลอก |
| NCT05824442 | ไม่ระบุ | กำลังรับอาสาสมัคร | 43 | ประเมินเทคนิค multiplex qPCR ใหม่สำหรับวินิจฉัยโรคพยาธิถุงลม |
| NCT07176598 | ไม่ระบุ | เสร็จสิ้น | 1 | รายงานผู้ป่วยถุงน้ำพยาธิในกล้ามเนื้อ deltoid ที่วินิจฉัยผิดพลาด |
หลักฐานจากวรรณกรรม
| PMID | ปี | ประเภท | วารสาร | ผลลัพธ์หลัก |
|---|---|---|---|---|
| 19931502 | 2010 | Review | Acta Tropica | แนวทางฉันทามติ WHO-IWGE สำหรับการวินิจฉัยและรักษาโรค echinococcosis |
| 30760475 | 2019 | Review | Clin Microbiol Rev | ทบทวนความก้าวหน้าด้านระบาดวิทยา การวินิจฉัย และการรักษา echinococcosis ในศตวรรษที่ 21 |
| 39311470 | 2024 | Review | Parasite | สรุปสถานะปัจจุบันของเคมีบำบัด AE: benzimidazoles มีฤทธิ์ parasitostatic เท่านั้น ต้องการยาใหม่ |
| 25526545 | 2014 | Review | Parasite | ทบทวนทางเลือกการรักษา AE นอกเหนือจาก albendazole และ mebendazole |
| 36974024 | 2022 | Review | Zhongguo Xue Xi Chong Bing Fang Zhi Za Zhi | ความก้าวหน้าของ albendazole ในการรักษา AE: ผู้ป่วยที่ไม่สามารถผ่าตัดได้อาจชะลอโรคด้วย ABZ |
| 38501660 | 2024 | Animal | Antimicrob Agents Chemother | พัฒนาสูตรยา ABZ ใหม่ (nanocrystal, HCl composite) เพิ่มการดูดซึมในหนู AE |
| 34688631 | 2022 | Animal | Acta Tropica | การผสม carvacrol กับ albendazole เพิ่มประสิทธิภาพในหนูทดลอง AE |
| 34808118 | 2022 | Review | Acta Tropica | สรุปทางเลือกการรักษาใหม่สำหรับ CE และ AE ยังไม่มียาทดแทน ABZ/MBZ |
| 34161992 | 2021 | Review | Semin Liver Dis | ทบทวน hepatic AE: การรักษาหลักคือผ่าตัด + ABZ ตลอดชีวิต |
| 39508157 | 2024 | Review | Parasitology | ระบุ pyronaridine เป็นยาตัวใหม่สำหรับ AE จากกลยุทธ์ drug repurposing |
ข้อมูลการวางจำหน่ายในประเทศไทย
ปัจจุบัน Albendazole ไม่มีทะเบียนยา ที่ได้รับอนุมัติจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ในประเทศไทย
ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย
กรุณาดูข้อมูลความปลอดภัยในเอกสารกำกับยา
ข้อบ่งใช้อื่นที่ทำนาย (อันดับ 2–10)
| อันดับ | ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย | คะแนน TxGNN | ระดับหลักฐาน | คำแนะนำ |
|---|---|---|---|---|
| 2 | Coenurosis (โรคพยาธิ coenurus) | 99.83% | L3 | Research Question |
| 3 | Cestode infectious disease (โรคติดเชื้อพยาธิตัวตืด) | 99.74% | L1 | Proceed with Guardrails |
| 4 | Dermatofibrosarcoma protuberans | 98.82% | L5 | Hold |
| 5 | Lung benign neoplasm (เนื้องอกปอดชนิดไม่ร้าย) | 98.34% | L4 | Hold |
| 6 | Lung hilum carcinoma (มะเร็งขั้วปอด) | 98.33% | L5 | Hold |
| 7 | IBMPFD (โรค inclusion body myopathy ร่วมกับ Paget disease และ FTD) | 98.29% | L5 | Hold |
| 8 | Fibroma of lung (เนื้องอกไฟบรอยด์ที่ปอด) | 98.26% | L5 | Hold |
| 9 | Hamartoma of lung (ฮามาร์โทมาที่ปอด) | 98.26% | L5 | Hold |
| 10 | Intestinal helminthiasis (โรคพยาธิลำไส้) | 98.08% | L1 | Proceed with Guardrails |
หมายเหตุ:
- ข้อบ่งใช้อันดับ 3 (โรคพยาธิตัวตืด) และอันดับ 10 (โรคพยาธิลำไส้) มีระดับหลักฐาน L1 ซึ่งสอดคล้องกับการใช้งานที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากลอยู่แล้ว
- ข้อบ่งใช้อันดับ 4–9 ส่วนใหญ่เป็นโรคเนื้องอก/โรคหายาก ที่ยังไม่มีหลักฐานสนับสนุนเพียงพอ
สรุปและขั้นตอนถัดไป
การตัดสินใจ: Proceed with Guardrails
เหตุผล: Albendazole เป็นยามาตรฐานที่ WHO แนะนำสำหรับรักษาโรคพยาธิถุงลม (AE) อยู่แล้วในระดับสากล มีการทดลองทางคลินิก Phase 2 ขนาด n=194 ที่เสร็จสมบูรณ์ และวรรณกรรมจำนวนมากสนับสนุนประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตาม ยานี้ยังไม่มีทะเบียนในประเทศไทย ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการเข้าถึง
หากต้องการดำเนินการต่อต้อง:
- ดำเนินการขึ้นทะเบียนยา Albendazole กับ อย. หรือสำรวจช่องทางการนำเข้ายาพิเศษ
- รวบรวมข้อมูลคำเตือน ข้อห้ามใช้ และข้อมูลความปลอดภัยจากเอกสารกำกับยา (ปัจจุบันเป็น Data Gap ระดับ Blocking)
- ยืนยันกลไกการออกฤทธิ์โดยละเอียดจาก DrugBank API (Data Gap ระดับ High)
- จัดทำแผนการติดตามความปลอดภัยระยะยาว เนื่องจากผู้ป่วย AE มักต้องได้รับยาเป็นเวลานานหรือตลอดชีวิต
- พิจารณาความเป็นไปได้ในการศึกษาสูตรยาใหม่ที่เพิ่มการดูดซึม (เช่น nanocrystal formulation)
⚠️ ข้อจำกัดสำคัญ: ผลการวิเคราะห์นี้มีไว้เพื่อการวิจัยเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการแพทย์ การนำยาเก่ามาใช้ใหม่ต้องผ่านการทดลองทางคลินิกที่ได้รับการรับรองก่อนนำไปใช้จริง