Domperidone

ระดับหลักฐาน: L5

ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย: 10 รายการ

สารบัญ

Domperidone
Domperidone: จากยาต้านคลื่นไส้สู่ Nephrogenic Syndrome of Inappropriate Antidiuresis

## รายงานการประเมินของเภสัชกร

Domperidone: จากยาต้านคลื่นไส้สู่ Nephrogenic Syndrome of Inappropriate Antidiuresis

สรุปสั้นๆ

Domperidone เป็นยาต้านโดปามีน D2 ที่ออกฤทธิ์ส่วนปลาย ใช้รักษาอาการคลื่นไส้ อาเจียน และกระตุ้นการเคลื่อนไหวของทางเดินอาหารส่วนบน โดยปัจจุบันยังไม่มีทะเบียนยาในประเทศไทย โมเดล TxGNN ทำนายข้อบ่งใช้ใหม่รวม 10 รายการ โดยอันดับ 1 คือ Nephrogenic Syndrome of Inappropriate Antidiuresis (NSIAD) (คะแนน 99.08%) ซึ่งยังไม่มีหลักฐานสนับสนุนจากการทดลองทางคลินิกหรือวรรณกรรมเลย ในขณะที่ข้อบ่งใช้ที่มีหลักฐานดีที่สุดในชุดข้อมูลนี้คือ headache disorder (อันดับ 4) ซึ่งมี วรรณกรรม 20 ฉบับ รองรับ (ระดับหลักฐาน L3)

ภาพรวมฉบับย่อ

รายการ	เนื้อหา
ข้อบ่งใช้เดิม	คลื่นไส้ อาเจียน / กระตุ้นการเคลื่อนไหวทางเดินอาหาร (ยาต้านโดปามีน D2 — ไม่มีทะเบียนยาในไทย)
ข้อบ่งใช้ใหม่ที่ทำนาย (อันดับ 1)	Nephrogenic Syndrome of Inappropriate Antidiuresis (NSIAD)
คะแนนการทำนาย TxGNN	99.08%
ระดับหลักฐาน	L5
สถานะการวางจำหน่ายในไทย	✗ ยังไม่วางจำหน่าย
จำนวนใบอนุญาต	0 รายการ
คำแนะนำในการตัดสินใจ	Hold

ข้อบ่งใช้ที่ TxGNN ทำนายทั้งหมด (10 รายการ)

อันดับ	ชื่อโรค	คะแนน TxGNN	ระดับหลักฐาน	คำแนะนำ
1	Nephrogenic Syndrome of Inappropriate Antidiuresis	99.08%	L5	Hold
2	Plasmodium falciparum malaria	98.73%	L5	Hold
3	Common cold	97.02%	L5	Hold
4	Headache disorder	96.72%	L3	Research Question
5	Allergic urticaria	96.36%	L5	Hold
6	Trigeminal autonomic cephalalgia	96.25%	L4	Hold
7	Collagenopathy	95.68%	L5	Hold
8	RAAS-blocker-induced angioedema	95.64%	L5	Hold
9	Lymphocytic hypereosinophilic syndrome	95.50%	L5	Hold
10	Hypertrichosis	95.28%	L5	Hold

ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?

อันดับ 1 — Nephrogenic Syndrome of Inappropriate Antidiuresis (NSIAD)

ปัจจุบันยังขาดข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์โดยละเอียด ตามที่ทราบ Domperidone ออกฤทธิ์โดยการบล็อก dopamine D2 receptor ที่ส่วนปลาย ซึ่งในทางทฤษฎีอาจส่งผลทางอ้อมต่อการส่งสัญญาณ antidiuretic hormone (AVP) ในระดับท่อไต

NSIAD มีสาเหตุหลักมาจาก gain-of-function mutation ของ AVPR2 receptor ทำให้ไตดูดซับน้ำกลับมากผิดปกติโดยไม่ขึ้นกับระดับ AVP ในเลือด กลไกการออกฤทธิ์ของ Domperidone และพยาธิสรีรวิทยาของ NSIAD ไม่มีการเชื่อมโยงที่เป็นที่ทราบกันในปัจจุบัน การทำนายนี้น่าจะมาจากความสัมพันธ์ระดับเครือข่ายใน knowledge graph ของ TxGNN มากกว่าจะมีพื้นฐานทางกลไกที่ชัดเจน

อันดับ 4 — Headache Disorder (ข้อบ่งใช้ที่มีหลักฐานดีที่สุด)

Domperidone เป็นยาต้านโดปามีน D2 ที่มีฤทธิ์ antiemetic และ prokinetic คุณสมบัติทั้งสองมีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับการจัดการไมเกรน ซึ่งมักมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน และกระเพาะอาหารทำงานช้า (gastric stasis) ร่วมด้วย

ในระหว่างการโจมตีของไมเกรน การที่กระเพาะอาหารทำงานช้าจะขัดขวางการดูดซึมยาแก้ปวดชนิดรับประทาน Domperidone ช่วยส่งเสริมการระบายของกระเพาะอาหารจึงเพิ่มประสิทธิภาพการดูดซึมของยาเหล่านั้น นอกจากนี้ยังมีหลักฐานจากการศึกษาเชิงสังเกตและแนวทางทางคลินิกหลายฉบับที่สนับสนุนการใช้ Domperidone ร่วมกับ analgesics ในการรักษาไมเกรนเฉียบพลัน โดยแนวทาง Canadian Headache Society (2013) และแนวทางยุโรปหลายฉบับได้กล่าวถึงบทบาทนี้อย่างชัดเจน

หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก

ปัจจุบันยังไม่มีการลงทะเบียนการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้องกับ Domperidone ในข้อบ่งใช้ Nephrogenic Syndrome of Inappropriate Antidiuresis

หลักฐานจากวรรณกรรม

ปัจจุบันยังไม่มีวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับ Domperidone ในข้อบ่งใช้ Nephrogenic Syndrome of Inappropriate Antidiuresis

หลักฐานเพิ่มเติม: Headache Disorder (อันดับ 4 — L3 — 20 ฉบับ)

PMID	ปี	ประเภท	วารสาร	ผลลัพธ์หลัก
11191009	2000	Comparative study	Current Medical Research and Opinion	เปรียบเทียบ Domperidone+พาราเซตามอล กับ Sumatriptan 50 mg ในไมเกรนระดับปานกลาง-รุนแรง (n=120) แสดงถึงประสิทธิผลและความทนได้ของสูตรผสม
27837002	2016	Cohort	Neurology	ประเมินความปลอดภัยของ Domperidone ในการรักษาคลื่นไส้ที่สัมพันธ์กับการให้ Dihydroergotamine ทางหลอดเลือดดำสำหรับอาการปวดหัว
33409110	2020	Cohort	Cureus	บันทึกลักษณะทางคลินิกและรูปแบบการใช้ยาในผู้ป่วยปวดหัวที่ศูนย์ดูแลระดับตติยภูมิ อินเดียตะวันออก
23968886	2013	Clinical Guideline	The Canadian Journal of Neurological Sciences	แนวทาง Canadian Headache Society สำหรับยารักษาไมเกรนเฉียบพลัน รวมถึงบทบาทของ prokinetic antiemetics
14583952	2003	Cochrane Review	Cochrane Database of Systematic Reviews	ทบทวนยาป้องกันไมเกรนในเด็กอายุ 6–20 ปี ซึ่งไมเกรนพบในประมาณ 10% ของกลุ่มอายุนี้
25877672	2015	Review	Headache	ทบทวนแนวทางและตัวเลือกยาสำหรับการรักษาไมเกรนเฉียบพลันในผู้ใหญ่จากแนวทางที่ตีพิมพ์ล่าสุด
38822165	2024	Review	CNS Drugs	ทบทวนโอกาสในการรักษาช่วง premonitory phase เพื่อป้องกันการเกิดไมเกรนก่อนที่ปวดหัวจะเริ่มขึ้น
8749241	1995	Review	Cephalalgia	NSAIDs ร่วมกับยาต้านอาเจียน (ระบุ Domperidone 20 mg oral) ในการรักษาไมเกรนเฉียบพลัน ควรให้เร็วที่สุดเมื่อมั่นใจในการวินิจฉัย
10494007	1999	Review	Canadian Journal of Clinical Pharmacology	ยาต้านคลื่นไส้ที่มีฤทธิ์ prokinetic (Domperidone) อาจเพิ่มการดูดซึมของ analgesics และ triptans ในระหว่างการโจมตีของไมเกรน
3527396	1986	Review	CMAJ	บทความ foundational ของ Domperidone ในแคนาดา: ยาต้านโดปามีนสำหรับคลื่นไส้และส่งเสริมการเคลื่อนไหวทางเดินอาหารส่วนบน

ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย

กรุณาดูข้อมูลความปลอดภัยในเอกสารกำกับยา (เช่น EMEA EPAR หรือ Health Canada Product Monograph) เนื่องจากข้อมูลจาก Thai FDA ยังไม่มีในฐานข้อมูล

สรุปและขั้นตอนถัดไป

การตัดสินใจ: Hold (NSIAD — อันดับ 1) / Research Question (Headache Disorder — อันดับ 4)

เหตุผล:

NSIAD: โมเดลให้คะแนนสูงถึง 99.08% แต่ไม่มีหลักฐานจากการศึกษาจริงใดๆ และไม่มีกลไกที่เชื่อมโยงได้กับพยาธิสรีรวิทยาของ NSIAD ซึ่งเกิดจาก AVPR2 mutation โดยตรง
Headache Disorder: มีวรรณกรรม 20 ฉบับสนับสนุนบทบาทเสริมของ Domperidone ในการรักษาไมเกรน รวมถึงแนวทางทางคลินิกระดับประเทศ แต่ยังขาดการทดลองทางคลินิกที่ออกแบบเฉพาะสำหรับบริบทประเทศไทย

หากต้องการดำเนินการต่อต้อง:

ดาวน์โหลดและวิเคราะห์เอกสารกำกับยา Domperidone จากแหล่งที่ได้รับการอนุมัติ (EMEA/Health Canada) เพื่อเติม MOA และข้อมูลความปลอดภัยที่ยังขาดอยู่
ประเมินความเป็นไปได้ในการยื่นขอทะเบียนยา Domperidone ในประเทศไทย เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มีใบอนุมัติแม้แต่รายการเดียว
สำหรับ Headache Disorder: พิจารณาออกแบบการทดลองทางคลินิก Phase 2 ในประชากรไทยเพื่อประเมินประสิทธิผลของ Domperidone ร่วมกับ analgesics/triptans ในการรักษาไมเกรนเฉียบพลัน
สำหรับ NSIAD: รอหลักฐานก่อนคลินิกหรือกลไกเพิ่มเติมก่อนพิจารณาดำเนินการวิจัยต่อ