Lamivudine
| ระดับหลักฐาน: L5 | ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย: 10 รายการ |
สารบัญ
Lamivudine: จากยาต้านไวรัส NRTI สู่การติดเชื้อ Simian Immunodeficiency Virus (SIV)
สรุปสั้นๆ
Lamivudine (3TC) เป็นยาต้านไวรัสกลุ่ม Nucleoside Reverse Transcriptase Inhibitor (NRTI) ที่ใช้รักษาการติดเชื้อ HIV-1 และไวรัสตับอักเสบบี (HBV) อย่างแพร่หลายในระดับนานาชาติ อย่างไรก็ตามยังไม่มีใบอนุญาตวางจำหน่ายในประเทศไทย
โมเดล TxGNN คาดการณ์ว่าอาจมีประสิทธิผลต่อ การติดเชื้อ Simian Immunodeficiency Virus (SIV) ซึ่งเป็นไวรัสในลิงที่ใช้เป็นแบบจำลองสัตว์ทดลองมาตรฐานสำหรับการวิจัย HIV ไม่ใช่โรคในมนุษย์โดยตรง
ปัจจุบันมี วรรณกรรม 20 ฉบับ สนับสนุนแนวทางนี้ โดยส่วนใหญ่เป็นการศึกษาในสัตว์ทดลอง (ลิง macaque) และ ไม่มีการทดลองทางคลินิกที่ลงทะเบียนไว้ ที่เกี่ยวข้องโดยตรง
ภาพรวมฉบับย่อ
| รายการ | เนื้อหา |
|---|---|
| ข้อบ่งใช้ใหม่ที่ทำนาย | การติดเชื้อ Simian Immunodeficiency Virus (SIV) |
| คะแนนการทำนาย TxGNN | 99.93% |
| ระดับหลักฐาน | L4 (การศึกษาก่อนคลินิกและการศึกษาในสัตว์) |
| สถานะการวางจำหน่ายในไทย | ✗ ยังไม่วางจำหน่าย |
| จำนวนใบอนุญาต | 0 รายการ |
| คำแนะนำในการตัดสินใจ | Hold |
ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?
ปัจจุบันยังขาดข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์โดยละเอียดในฐานข้อมูลที่ใช้อ้างอิง อย่างไรก็ตามโดยทั่วไปเป็นที่ทราบว่า Lamivudine ออกฤทธิ์ในรูป triphosphate ที่ถูก phosphorylate ภายในเซลล์ โดยแข่งขันกับ dCTP ตามธรรมชาติและยับยั้งเอนไซม์ reverse transcriptase ส่งผลให้เกิดการยุติสาย DNA ก่อนกำหนด (DNA chain termination) ซึ่งหยุดการจำลองของไวรัส
SIV (Simian Immunodeficiency Virus) อยู่ในวงศ์ Lentivirus เดียวกันกับ HIV โดยทั้งสองแบ่งปันกลไกการจำลองตัวผ่าน RNA-dependent DNA polymerase (reverse transcriptase) ดังนั้น Lamivudine จึงมีพื้นฐานทางชีววิทยาที่ชัดเจนในการยับยั้ง SIV ผ่านกลไกเดียวกัน นอกจากนี้ จุดดื้อยา M184V ที่เป็นลักษณะเฉพาะของ Lamivudine ในการรักษา HIV ก็ถูกพบ ศึกษา และยืนยันในแบบจำลอง SIV เช่นกัน แสดงให้เห็นความสอดคล้องของกลไกระหว่างสองระบบ
อย่างไรก็ตาม ต้องเน้นย้ำอย่างชัดเจนว่า SIV เป็นโรคในลิงที่ใช้เป็นแบบจำลองสัตว์ทดลองสำหรับการวิจัย HIV ไม่ใช่ข้อบ่งใช้ในมนุษย์ หลักฐานทั้งหมดที่มีอยู่มาจากการทดลองในลิง macaque และการศึกษา in vitro เส้นทางการแปลผลสู่การรักษาโรคในมนุษย์ยังขาดการสนับสนุนจากการทดลองทางคลินิกโดยตรง
หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก
ปัจจุบันยังไม่มีการลงทะเบียนการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้อง
หลักฐานจากวรรณกรรม
| PMID | ปี | ประเภท | วารสาร | ผลลัพธ์หลัก |
|---|---|---|---|---|
| 39509655 | 2024 | Review | AIDS reviews | SIVcpz และ SIVsm เป็นบรรพบุรุษของ HIV-1 และ HIV-2 ตามลำดับ — วางพื้นฐานเชิงวิวัฒนาการสำหรับความสัมพันธ์ SIV/HIV |
| 31658118 | 2020 | Review | Current opinion in HIV and AIDS | ทบทวนบทบาทของ Islatravir (NRTI รุ่นใหม่) เปรียบเทียบกับยา NRTI เดิมรวมถึง Lamivudine สำหรับ HIV-1 |
| 19240457 | 2009 | Animal | AIDS | ZDV + Lamivudine + Indinavir ป้องกันการแพร่เชื้อ SIV ทางช่องคลอดในลิงหลังรับเชื้อได้สำเร็จ |
| 12502828 | 2003 | Animal | Journal of virology | Tenofovir กระตุ้น reversion ของการดื้อยา M184V ใน SIV ได้แม้มี Lamivudine อยู่ร่วม — ชี้ให้เห็นปฏิกิริยาระหว่างยาระดับ RT |
| 12021341 | 2002 | Animal | Journal of virology | M184V เกิดขึ้นภายใน 5 สัปดาห์ใน SIVmac251 ที่รักษาด้วย Lamivudine/FTC สอดคล้องกับรูปแบบใน HIV-1 |
| 15919889 | 2005 | Animal | Journal of virology | HAART (EFV + Lamivudine + Tenofovir) กด RNA ของ RT-SHIV ในลิงได้มากกว่า 2 log |
| 16973590 | 2006 | Animal | Journal of virology | HAART สี่ตัวยา (รวม Lamivudine) ลดไวรัส SIV ได้รวดเร็วในลิง cynomolgus ยืนยันความคล้ายคลึงกับ HIV-1 |
| 14610172 | 2003 | Animal | Journal of virology | HAART สั้น 28 วัน (AZT + Lamivudine + อื่น) ลดการขยายตัวของลิมโฟไซต์หลังรับเชื้อ SIVmac251 |
| 15040537 | 2004 | Animal | Antiviral therapy | ประเมินฤทธิ์ยา 16 ชนิดต่อ HIV-2, SIV, SHIV — Lamivudine มีฤทธิ์ต้านหลายสายพันธุ์ แต่ความไวต่อยาแตกต่างกัน |
| 11689641 | 2001 | Animal | Journal of virology | HAART (รวม Lamivudine) ในลิงติดเชื้อ SHIV ช่วยลดความผิดปกติของไขกระดูกได้บางส่วน แม้ไม่สมบูรณ์ |
ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย
กรุณาดูข้อมูลความปลอดภัยในเอกสารกำกับยา
สรุปและขั้นตอนถัดไป
การตัดสินใจ: Hold
เหตุผล: SIV เป็นโรคในลิงที่ใช้เป็นแบบจำลองสัตว์ทดลองสำหรับการวิจัย HIV ไม่ใช่ข้อบ่งใช้ในมนุษย์ หลักฐานทั้งหมดเป็นการศึกษาก่อนคลินิก ไม่มีการทดลองทางคลินิกที่ลงทะเบียนไว้ และไม่มีเส้นทางการแปลผลสู่การรักษาในมนุษย์ที่ชัดเจนสำหรับ SIV โดยตรง
หมายเหตุสำคัญ: ชุดข้อมูล Evidence Pack นี้มีการคาดการณ์ที่น่าสนใจกว่าสำหรับ การติดเชื้อ Hepatitis B virus (HBV) (อันดับที่ 6) ซึ่งมีระดับหลักฐาน L1 และคำแนะนำ Proceed with Guardrails หากเป้าหมายคือการนำ Lamivudine มาใช้ใหม่ในมนุษย์ ควรพิจารณาเริ่มต้นจากข้อบ่งใช้นั้น
หากต้องการดำเนินการต่อต้อง: