Lansoprazole
| ระดับหลักฐาน: L4 | ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย: 10 รายการ |
สารบัญ
Lansoprazole: จากยาลดกรดสู่ภาวะน้ำดีไหลย้อนกลับเข้ากระเพาะ (Duodenogastric Reflux)
สรุปสั้นๆ
Lansoprazole เป็นยากลุ่มยับยั้งโปรตอนปั๊ม (Proton Pump Inhibitor, PPI) ที่ใช้รักษาโรคที่เกี่ยวกับกรดในระบบทางเดินอาหาร เช่น แผลในกระเพาะอาหาร กรดไหลย้อน และการติดเชื้อ H. pylori โมเดล TxGNN คาดการณ์ว่าอาจมีผลต่อ ภาวะน้ำดีไหลย้อนกลับเข้ากระเพาะ (Duodenogastric Reflux) ด้วยคะแนนสูงถึง 99.69% ปัจจุบันมี วรรณกรรม 2 ฉบับ ที่เกี่ยวข้อง โดยยังไม่มีการทดลองทางคลินิกที่ลงทะเบียน และหลักฐานที่มีอยู่ชี้ให้เห็น ข้อกังวลด้านความปลอดภัย มากกว่าการสนับสนุนประสิทธิผล
ภาพรวมฉบับย่อ
| รายการ | เนื้อหา |
|---|---|
| ข้อบ่งใช้เดิม | โรคที่เกี่ยวกับกรดในทางเดินอาหาร (ไม่พบทะเบียนยาในประเทศไทย) |
| ข้อบ่งใช้ใหม่ที่ทำนาย | ภาวะน้ำดีไหลย้อนกลับเข้ากระเพาะ (Duodenogastric Reflux) |
| คะแนนการทำนาย TxGNN | 99.69% |
| ระดับหลักฐาน | L4 |
| สถานะการวางจำหน่ายในไทย | ✗ ยังไม่ได้ขึ้นทะเบียน |
| จำนวนใบอนุญาต | 0 รายการ |
| คำแนะนำในการตัดสินใจ | Hold |
ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?
ปัจจุบันยังขาดข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์โดยละเอียดจากฐานข้อมูล DrugBank สำหรับ Evidence Pack นี้ อย่างไรก็ตาม จากหลักฐานในวรรณกรรมที่รวบรวมได้ Lansoprazole เป็นยา PPI ที่ออกฤทธิ์โดยยับยั้ง H+/K+-ATPase (โปรตอนปั๊ม) ในเซลล์ปาไรทัลของกระเพาะอาหารอย่างไม่ผันกลับ ส่งผลให้กรดในกระเพาะลดลงอย่างมีนัยสำคัญทั้งในภาวะปกติและเมื่อถูกกระตุ้น ยานี้ได้รับการพิสูจน์ประสิทธิผลในการรักษาแผลในกระเพาะอาหาร แผลในลำไส้เล็กส่วนต้น กรดไหลย้อน และ Zollinger-Ellison syndrome
ในทางทฤษฎี การลดความเป็นกรดในกระเพาะอาจช่วยบรรเทาความเสียหายของเยื่อบุกระเพาะที่เกิดจากน้ำดีและน้ำย่อยที่ไหลย้อนกลับจากลำไส้เล็ก ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของภาวะ Duodenogastric Reflux กลไกนี้ฟังดูสอดคล้องกับการออกฤทธิ์หลักของ Lansoprazole
อย่างไรก็ตาม มีข้อค้นพบสำคัญที่ต้องพิจารณา: การศึกษาในสัตว์ทดลอง (PMID 15052437) รายงานว่า Lansoprazole อาจ ส่งเสริม การเกิดมะเร็งในต่อมของกระเพาะอาหารหนูที่มีภาวะน้ำดีไหลย้อน ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนด้านความปลอดภัยที่ขัดแย้งกับวัตถุประสงค์การรักษา และทำให้หลักฐานที่มีอยู่สนับสนุนการระมัดระวังมากกว่าการพัฒนาต่อ
หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก
ปัจจุบันยังไม่มีการลงทะเบียนการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้องกับการใช้ Lansoprazole ในภาวะ Duodenogastric Reflux
หลักฐานจากวรรณกรรม
| PMID | ปี | ประเภท | วารสาร | ผลลัพธ์หลัก |
|---|---|---|---|---|
| 15052437 | 2004 | Animal | Gastric Cancer | Lansoprazole ร่วมกับภาวะน้ำดีไหลย้อนเพิ่มความถี่การเกิดมะเร็งในต่อมกระเพาะอาหารของหนูทดลอง ชี้ให้เห็นความเสี่ยงด้านความปลอดภัยในบริบทนี้ |
| 18679668 | 2008 | Review | Eur J Clin Pharmacol | ทบทวนการใช้ทางคลินิกและเภสัชจลนศาสตร์ของ PPI รวมถึง Lansoprazole; PPI เป็นยาทางเลือกแรกสำหรับโรคแผล H. pylori และกรดไหลย้อน |
ข้อมูลการวางจำหน่ายในประเทศไทย
Lansoprazole ยังไม่ได้ขึ้นทะเบียนในประเทศไทย ณ วันที่สืบค้น (24 มีนาคม 2569) ไม่พบรายการทะเบียนยาใดๆ ในฐานข้อมูล Thai FDA
ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย
กรุณาดูข้อมูลความปลอดภัยในเอกสารกำกับยา
สรุปและขั้นตอนถัดไป
การตัดสินใจ: Hold
เหตุผล: หลักฐานสนับสนุนอยู่ในระดับ L4 (การศึกษาก่อนคลินิก) เท่านั้น และการศึกษาในสัตว์ระบุว่า Lansoprazole อาจเพิ่มความเสี่ยงการเกิดมะเร็งกระเพาะอาหารในบริบทของภาวะน้ำดีไหลย้อน ซึ่งเป็นข้อกังวลด้านความปลอดภัยที่ขัดแย้งกับเป้าหมายการรักษา และต้องได้รับการตรวจสอบก่อนพัฒนาต่อ
หากต้องการดำเนินการต่อต้อง:
- ทำการศึกษาก่อนคลินิกเพิ่มเติมเพื่อชี้แจงผลของ Lansoprazole ต่อความเสี่ยงมะเร็งในภาวะ Duodenogastric Reflux โดยเฉพาะ
- รวบรวมข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์ (MOA) โดยละเอียดจาก DrugBank API (Data Gap DG002)
- ดาวน์โหลดและวิเคราะห์เอกสารกำกับยาเพื่อรับข้อมูลคำเตือนและข้อห้ามใช้ (Data Gap DG001)
-
พิจารณาว่ายา PPI ชนิดอื่นที่มีทะเบียนในประเทศไทยอยู่แล้วอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกว่า