Loperamide

ระดับหลักฐาน: L5

ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย: 10 รายการ

---

สารบัญ

1. Loperamide
2. Loperamide: จากยาแก้ท้องเสียสู่โรคเยื่อบุตาอักเสบติดต่อเฉียบพลัน
   1. สรุปสั้นๆ
   2. ภาพรวมฉบับย่อ
   3. ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?
   4. หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก
   5. หลักฐานจากวรรณกรรม
   6. ข้อมูลการวางจำหน่ายในประเทศไทย
   7. ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย
   8. สรุปและขั้นตอนถัดไป
   9. ตรวจสอบสถานะการขึ้นทะเบียนยาในไทยผ่านระบบฐานข้อมูลยา อย. ก่อนพิจารณาก้าวต่อไป

---

## รายงานการประเมินของเภสัชกร

Loperamide: จากยาแก้ท้องเสียสู่โรคเยื่อบุตาอักเสบติดต่อเฉียบพลัน

สรุปสั้นๆ

Loperamide เป็นยาแก้ท้องเสียที่ออกฤทธิ์ผ่าน μ-opioid receptor ในลำไส้ ยับยั้งการบีบตัวของลำไส้และลดการหลั่งสารน้ำ ใช้รักษาอาการท้องเสียเฉียบพลันและเรื้อรัง โมเดล TxGNN คาดการณ์ว่าอาจมีผลต่อ โรคเยื่อบุตาอักเสบติดต่อเฉียบพลัน (Acute Contagious Conjunctivitis) ด้วยคะแนนสูงถึง 99.97% อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันยังไม่มีการทดลองทางคลินิกและวรรณกรรมที่สนับสนุน การใช้ยานี้ในโรคดังกล่าวโดยตรง และกลไกทางชีววิทยาที่เชื่อมโยงยังขาดหลักฐานสนับสนุน

---

ภาพรวมฉบับย่อ

รายการ	เนื้อหา
ข้อบ่งใช้เดิม	ยาแก้ท้องเสียเฉียบพลันและเรื้อรัง
ข้อบ่งใช้ใหม่ที่ทำนาย	โรคเยื่อบุตาอักเสบติดต่อเฉียบพลัน (Acute Contagious Conjunctivitis)
คะแนนการทำนาย TxGNN	99.97%
ระดับหลักฐาน	L5
สถานะการวางจำหน่ายในไทย	✗ ยังไม่มีวางจำหน่าย
จำนวนใบอนุญาต	0 รายการ
คำแนะนำในการตัดสินใจ	Hold

---

ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?

ปัจจุบันยังขาดข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์โดยละเอียด ตามข้อมูลที่ทราบ Loperamide ออกฤทธิ์เป็น peripheral μ-opioid receptor agonist เฉพาะในระบบทางเดินอาหาร มีผลยับยั้งการบีบตัวของกล้ามเนื้อเรียบในลำไส้และลดการหลั่งสารน้ำจากต่อมลำไส้ ยาถูกออกแบบให้ไม่ผ่านด่านกั้นเลือด-สมอง (blood-brain barrier) เพื่อหลีกเลี่ยงผลข้างเคียงต่อระบบประสาทกลาง

การเชื่อมโยงกับโรคเยื่อบุตาอักเสบติดต่อเฉียบพลัน ขาดความสมเหตุสมผลในเชิงกลไกอย่างชัดเจน แม้เนื้อเยื่อตาจะมีการกระจายตัวของ opioid receptor อยู่บ้าง แต่ยังไม่มีหลักฐานใดที่แสดงว่า Loperamide มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ต้านการติดเชื้อ หรือส่งผลต่อเยื่อบุตาในทางใดทางหนึ่ง

คะแนนสูงจาก TxGNN น่าจะเกิดจากการเชื่อมโยงทางอ้อมระดับ network ในกราฟความรู้ ระหว่างระบบภูมิคุ้มกันของเยื่อเมือกในลำไส้กับเยื่อเมือกของตา (gut-eye mucosal immunity axis) ซึ่งเป็นความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างในกราฟ ไม่ใช่หลักฐานทางชีวการแพทย์โดยตรง

---

หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก

ปัจจุบันยังไม่มีการลงทะเบียนการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้องกับการใช้ Loperamide ในโรคเยื่อบุตาอักเสบติดต่อเฉียบพลัน

---

หลักฐานจากวรรณกรรม

ปัจจุบันยังไม่มีวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับการใช้ Loperamide ในโรคเยื่อบุตาอักเสบติดต่อเฉียบพลัน

---

ข้อมูลการวางจำหน่ายในประเทศไทย

Loperamide ยังไม่มีการจดทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ของประเทศไทย ณ วันที่ตรวจสอบ (24 เมษายน 2569) ไม่พบใบอนุญาตหรือทะเบียนยาใดๆ ในฐานข้อมูล

---

ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย

กรุณาดูข้อมูลความปลอดภัยในเอกสารกำกับยา

---

สรุปและขั้นตอนถัดไป

การตัดสินใจ: Hold

เหตุผล: ไม่มีหลักฐานทางคลินิกหรือวรรณกรรมสนับสนุนการใช้ Loperamide ในโรคเยื่อบุตาอักเสบติดต่อเฉียบพลัน และกลไกการออกฤทธิ์ของยาซึ่งถูกจำกัดเฉพาะในระบบลำไส้ไม่มีความสัมพันธ์ทางชีววิทยาที่น่าเชื่อถือกับโรคดังกล่าว ยิ่งไปกว่านั้น Loperamide ยังไม่มีการจดทะเบียนในไทย ทำให้ขาดจุดตั้งต้นด้านกฎระเบียบ

หากต้องการดำเนินการต่อต้อง:

• ดึงข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์โดยละเอียด (MOA) จาก DrugBank API เพื่อประเมินศักยภาพนอกระบบลำไส้
• ดาวน์โหลดเอกสารกำกับยา (Package Insert) จาก FDA สหรัฐหรือ EMA เพื่อตรวจสอบคำเตือนและข้อห้ามใช้
• ดำเนินการศึกษาขั้นพื้นฐาน (in vitro) เพื่อสำรวจว่า Loperamide มีฤทธิ์ใดๆ ต่อเซลล์เยื่อบุตาหรือเชื้อก่อโรคที่เกี่ยวข้องหรือไม่

• ตรวจสอบสถานะการขึ้นทะเบียนยาในไทยผ่านระบบฐานข้อมูลยา อย. ก่อนพิจารณาก้าวต่อไป