Paliperidone

ระดับหลักฐาน: L5

ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย: 10 รายการ

สารบัญ

Paliperidone
Paliperidone: จากโรคจิตเภทสู่เรตินาเสื่อมพร้อมหรือไม่พร้อมความผิดปกติของกล้ามเนื้อตา

## รายงานการประเมินของเภสัชกร

Paliperidone: จากโรคจิตเภทสู่เรตินาเสื่อมพร้อมหรือไม่พร้อมความผิดปกติของกล้ามเนื้อตา

สรุปสั้นๆ

Paliperidone เป็นยาต้านโรคจิตชนิดใหม่ (Atypical Antipsychotic) ซึ่งเป็นสารออกฤทธิ์ (active metabolite) ของ Risperidone มีการใช้งานในการรักษาโรคจิตเภท (Schizophrenia) และโรคจิตเภทอารมณ์ร่วม (Schizoaffective Disorder) โมเดล TxGNN คาดการณ์ว่าอาจมีผลต่อ เรตินาเสื่อมพร้อมหรือไม่พร้อมความผิดปกติของกล้ามเนื้อตา (Retinal Dystrophy with or without Extraocular Anomalies) อย่างไรก็ดี ปัจจุบันยังไม่มีการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้อง และวรรณกรรม 16 ฉบับที่รวบรวมได้ล้วนเป็นการบรรยายโรคตาทั่วไปโดยไม่มีฉบับใดกล่าวถึง Paliperidone โดยตรง ทำให้หลักฐานสนับสนุนอยู่ในระดับต่ำสุด

ภาพรวมฉบับย่อ

รายการ	เนื้อหา
ข้อบ่งใช้เดิม	โรคจิตเภท (Schizophrenia) / โรคจิตเภทอารมณ์ร่วม (Schizoaffective Disorder)
ข้อบ่งใช้ใหม่ที่ทำนาย	เรตินาเสื่อมพร้อมหรือไม่พร้อมความผิดปกติของกล้ามเนื้อตา (Retinal Dystrophy with or without Extraocular Anomalies)
คะแนนการทำนาย TxGNN	99.92%
ระดับหลักฐาน	L5
สถานะการวางจำหน่ายในไทย	✗ ยังไม่มีการวางจำหน่าย
จำนวนใบอนุญาต	0 รายการ
คำแนะนำในการตัดสินใจ	Hold

ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?

ปัจจุบันยังขาดข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์โดยละเอียดจากฐานข้อมูล DrugBank สำหรับ Paliperidone อย่างไรก็ตามจากข้อมูลเภสัชวิทยาที่ทราบ Paliperidone ออกฤทธิ์ผ่านการต้านตัวรับโดพามีน D2/D3 และเซโรโทนิน 5-HT2A เป็นหลัก โดยยับยั้งการส่งสัญญาณโดพามีนเกินในวิถี mesolimbic ซึ่งเป็นพื้นฐานของการรักษาอาการทางจิต

จุดเชื่อมโยงทางทฤษฎีที่เป็นไปได้คือ เรตินามีเซลล์ amacrine ที่ใช้โดพามีนเป็นสารสื่อประสาท และ D2 receptor แสดงออกในเรตินา มีบทบาทในการปรับการตอบสนองต่อแสง ทฤษฎีนี้อาจทำให้โมเดลประเมินว่า D2 antagonist อาจมีผลต่อโรคจอตา

อย่างไรก็ดี เรตินาเสื่อมแบบกรรมพันธุ์เป็นโรคที่ขับเคลื่อนด้วยการกลายพันธุ์ของยีน (เช่น RPGR, RP2, CNGA3) ซึ่งทำให้เซลล์รับแสง (photoreceptor) เสื่อมสลายแบบถาวรจากความบกพร่องระดับโครงสร้างโปรตีน กลไก D2/5-HT2A antagonism ของ Paliperidone ไม่มีจุดตัดที่สมเหตุสมผลกับพยาธิกลไกระดับยีนนี้ วรรณกรรม 16 ฉบับที่รวบรวมได้ล้วนบรรยายโรคตาทั่วไป (orbital infection, ptosis, ophthalmoplegia, lens anomaly ฯลฯ) โดยไม่มีฉบับใดกล่าวถึง Paliperidone เลย การคาดการณ์ดังกล่าวจึงมีแนวโน้มเกิดจาก spurious association ในโมเดล TxGNN มากกว่าความเชื่อมโยงทางชีววิทยาที่แท้จริง

หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก

ปัจจุบันยังไม่มีการลงทะเบียนการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้องกับการใช้ Paliperidone ในโรคเรตินาเสื่อม

หลักฐานจากวรรณกรรม

ปัจจุบันยังไม่มีวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับ Paliperidone ในข้อบ่งใช้นี้

หมายเหตุ: มีวรรณกรรม 16 ฉบับถูกดึงขึ้นมาจากการค้นหา แต่ทั้งหมดเป็นการบรรยายโรคตาทั่วไป (orbital infections, congenital ptosis, diplopia, lens anomalies ฯลฯ) โดยไม่มีฉบับใดกล่าวถึง Paliperidone ในบริบทของโรคเรตินาเสื่อม จึงไม่นับเป็นหลักฐานสนับสนุน

ข้อมูลการวางจำหน่ายในประเทศไทย

Paliperidone ยังไม่ได้รับการขึ้นทะเบียนในประเทศไทย (ข้อมูล ณ วันที่ 1 พฤษภาคม 2569) ไม่มีใบอนุญาตใดบันทึกอยู่ในระบบ Thai FDA

ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย

กรุณาดูข้อมูลความปลอดภัยในเอกสารกำกับยา

สรุปและขั้นตอนถัดไป

การตัดสินใจ: Hold

เหตุผล: ระดับหลักฐานอยู่ที่ L5 ซึ่งเป็นขั้นต่ำสุด คือมีเฉพาะการทำนายจากโมเดลเท่านั้น ไม่มีการทดลองทางคลินิก ไม่มีวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับ Paliperidone ในโรคนี้ และกลไก D2/5-HT2A antagonism ไม่มีจุดตัดที่สมเหตุสมผลกับพยาธิกลไกระดับยีนของเรตินาเสื่อมแบบกรรมพันธุ์

หากต้องการดำเนินการต่อต้อง:

ทบทวนหลักฐานก่อนคลินิก (in vitro / animal model) ว่ามีการศึกษา D2 antagonism ต่อ photoreceptor degeneration หรือไม่
ตรวจสอบข้อมูล MOA เต็มรูปแบบจาก DrugBank API เพื่อระบุกลไกรองที่อาจเกี่ยวข้องกับ retinal pathway
พิจารณาว่าโมเดล TxGNN ใช้ feature ใดในการสร้าง association นี้ เพื่อประเมินความน่าเชื่อถือของการทำนาย

ข้อสังเกตเพิ่มเติม: ในรายการทำนายทั้งหมด 10 ข้อของ Evidence Pack นี้ ข้อบ่งใช้ที่มีหลักฐานสูงที่สุดคืออันดับ 10: Paliperidone ในกลุ่ม treatment-refractory schizophrenia (L3, Research Question) มีการทดลองทางคลินิก 4 รายการรวมถึง 1 Phase 4 ที่ใช้ Paliperidone Palmitate โดยตรง หากต้องการรายงานที่ตรงกับมูลค่าทางคลินิกสูงสุด แนะนำให้จัดทำรายงานแยกสำหรับข้อบ่งใช้นั้น