Atenolol
| ระดับหลักฐาน: L5 | ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย: 9 รายการ |
สารบัญ
Atenolol: จากยา β-Blocker ลดความดันโลหิตสู่ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตาย Posterolateral
สรุปสั้นๆ
Atenolol เป็นยากลุ่ม β1-selective blocker ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายทั่วโลกในการรักษาความดันโลหิตสูง โรคหลอดเลือดหัวใจ และภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ แต่ปัจจุบันไม่พบข้อมูลการจดทะเบียนในประเทศไทย โมเดล TxGNN คาดการณ์ว่าอาจมีผลต่อ ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายบริเวณ posterolateral (Posterolateral Myocardial Infarction) รวมถึงข้อบ่งใช้ด้านหัวใจและหลอดเลือดอื่นอีก 8 รายการ สำหรับข้อบ่งใช้อันดับ 1 นี้ ไม่มีการทดลองทางคลินิก และ ไม่มีวรรณกรรม ที่สนับสนุนโดยตรง แต่มีหลักฐานทางกลไกจากการใช้ β-blocker หลังกล้ามเนื้อหัวใจตายทั่วไป (เช่น ISIS-1 trial) สนับสนุนอยู่
ภาพรวมฉบับย่อ
| รายการ | เนื้อหา |
|---|---|
| ข้อบ่งใช้เดิม | ไม่มีข้อมูลจดทะเบียนในไทย (สากล: ความดันโลหิตสูง, โรคหลอดเลือดหัวใจ, หัวใจเต้นผิดจังหวะ) |
| ข้อบ่งใช้ใหม่ที่ทำนาย | ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายบริเวณ Posterolateral (Posterolateral Myocardial Infarction) |
| คะแนนการทำนาย TxGNN | 99.87% |
| ระดับหลักฐาน | L4 — มีหลักฐานทางกลไกสนับสนุนทางอ้อม |
| สถานะการวางจำหน่ายในไทย | ✗ ไม่มีข้อมูลการจดทะเบียน |
| จำนวนใบอนุญาต | 0 รายการ |
| คำแนะนำในการตัดสินใจ | Hold |
ข้อบ่งใช้ที่ทำนายทั้งหมด (9 รายการ)
| อันดับ | ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย | คะแนน TxGNN | ระดับหลักฐาน | การทดลอง | วรรณกรรม | คำแนะนำ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Posterolateral myocardial infarction | 99.87% | L4 | 0 | 0 | Hold |
| 2 | Posteroinferior myocardial infarction | 99.87% | L4 | 0 | 1 | Hold |
| 3 | Malignant renovascular hypertension | 99.85% | L4 | 0 | 1 | Hold |
| 4 | Malignant hypertensive renal disease | 99.85% | L5 | 0 | 0 | Hold |
| 5 | Pulmonary hypertension (multifactorial) | 99.84% | L5 | 0 | 0 | Hold |
| 6 | Pulmonary hypertension (lung disease/hypoxia) | 99.84% | L5 | 0 | 20 | Hold |
| 7 | Septal myocardial infarction | 99.84% | L4 | 0 | 1 | Hold |
| 8 | Braddock syndrome | 99.80% | L5 | 0 | 0 | Hold |
| 9 | Chronic pulmonary heart disease | 99.04% | L3 | 1 | 15 | Research Question |
ข้อบ่งใช้อันดับ 9 (Chronic pulmonary heart disease) มีระดับหลักฐานสูงสุดที่ L3 และเป็นข้อบ่งใช้เดียวที่มีคำแนะนำ "Research Question" เนื่องจากมีการทดลองทางคลินิกและวรรณกรรมสนับสนุนมากที่สุด
ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?
ปัจจุบันยังขาดข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์โดยละเอียดในฐานข้อมูล ตามข้อมูลที่ทราบ Atenolol เป็นยากลุ่ม selective β1-adrenergic receptor blocker ซึ่งออกฤทธิ์โดยการปิดกั้นตัวรับ β1 ที่หัวใจ ส่งผลให้ลดอัตราการเต้นของหัวใจ ลดแรงบีบตัวของกล้ามเนื้อหัวใจ และลดความต้องการออกซิเจนของกล้ามเนื้อหัวใจ
ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายบริเวณ posterolateral เป็นชนิดย่อยของ myocardial infarction ที่เกี่ยวข้องกับการอุดตันของหลอดเลือดหัวใจ (โดยเฉพาะ left circumflex artery) β-blocker เป็นยามาตรฐานในการรักษาหลังกล้ามเนื้อหัวใจตาย โดยการทดลอง ISIS-1 ขนาดใหญ่ได้พิสูจน์ว่า β-blocker ลดอัตราการเสียชีวิตหลัง MI อย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม หลักฐานเหล่านี้เป็นหลักฐานสำหรับ MI ทั่วไป ยังไม่มีการศึกษาที่มุ่งเป้าไปที่ชนิดย่อย posterolateral โดยเฉพาะ
ข้อบ่งใช้ที่ทำนายส่วนใหญ่ (6 จาก 9 รายการ) อยู่ในกลุ่มโรคหัวใจและหลอดเลือด ซึ่งสอดคล้องกับกลไกการออกฤทธิ์ของ Atenolol อย่างไรก็ตาม บางข้อบ่งใช้ เช่น pulmonary hypertension และ Braddock syndrome อาจมีข้อจำกัดหรือข้อห้ามในการใช้ β-blocker โดยเฉพาะภาวะ pulmonary hypertension ที่ β-blocker อาจทำให้สภาวะแย่ลงจากการลดปริมาณเลือดที่สูบฉีดออกจากหัวใจ
หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก
ปัจจุบันยังไม่มีการลงทะเบียนการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับ Atenolol และภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายบริเวณ posterolateral
หมายเหตุ: สำหรับข้อบ่งใช้อันดับ 9 (Chronic pulmonary heart disease) มีการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้อง 1 รายการ ดังนี้:
| หมายเลขการทดลอง | ระยะ | สถานะ | จำนวนผู้เข้าร่วม | ผลลัพธ์หลัก |
|---|---|---|---|---|
| NCT03278509 | Phase 4 | กำลังดำเนินการ (ไม่รับผู้เข้าร่วมเพิ่ม) | 5,000 | REDUCE-SWEDEHEART: ประเมินว่าการหยุด β-blocker ระยะยาวในผู้ป่วย MI ที่มีการบีบตัวของหัวใจปกติ จะลดอัตราเสียชีวิตหรือ MI ซ้ำหรือไม่ |
หลักฐานจากวรรณกรรม
ปัจจุบันยังไม่มีวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับ Atenolol และภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายบริเวณ posterolateral
หมายเหตุ: วรรณกรรมที่เกี่ยวข้องมากที่สุดจากข้อบ่งใช้อื่นที่ทำนาย มีดังนี้ (เรียงตามความเกี่ยวข้อง):
| PMID | ปี | ประเภท | วารสาร | ผลลัพธ์หลัก |
|---|---|---|---|---|
| 3901170 | 1985 | RCT | Rev Med Interne | เปรียบเทียบฤทธิ์ต้านการขาดเลือดของ atenolol (200 mg) กับ diltiazem (240 mg) ในผู้ป่วย 23 รายหลังเกิด posteroinferior/anterior MI |
| 11219471 | 2001 | RCT | Clin Ther | เปรียบเทียบประสิทธิผลและความปลอดภัยของ telmisartan กับ atenolol ร่วมกับ HCTZ ในความดันโลหิตสูงระดับเบาถึงปานกลาง |
| 28982831 | 2017 | Cohort | BMJ Open | ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง Asthma-COPD overlap syndrome กับโรคหลอดเลือดหัวใจ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ และหัวใจล้มเหลว |
| 30191469 | 2018 | Cohort | Cardiol Ther | เปรียบเทียบความเสี่ยง cardiovascular events ระหว่าง nebivolol กับ atenolol/metoprolol ในผู้ป่วยความดันโลหิตสูง |
| 31524 | 1978 | Cohort | Lille Med | ผลของ atenolol ในผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรังที่มีการอุดกั้นทางเดินหายใจ |
| 15881093 | 2005 | Review | Ter Arkh | อันตรายของการใช้ β-blocker ระยะยาวในผู้ป่วย IHD ร่วมกับ COPD — ศึกษาเฉพาะ atenolol |
| 14520850 | 2003 | Cohort | Ter Arkh | เปรียบเทียบประสิทธิผลและความปลอดภัยของ atenolol, metoprolol, bisoprolol ในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงร่วมกับเบาหวานและ COPD |
| 7257500 | 1981 | Case series | Z Kardiol | ศึกษาการเปลี่ยนแปลงการไหลเวียนเลือดในกล้ามเนื้อหัวใจด้วย 201-Tl stress scintigraphy หลังให้ atenolol IV |
| 18454714 | 2008 | Case series | Nefrologia | รายงานผู้ป่วยเด็กที่มีความดันโลหิตสูงจาก aortic coarctation และ renal artery stenosis ร่วมกับ NF1 |
| 38700308 | 2023 | Review | JAPI | ทบทวนบทบาทของ β-blocker เป็นยาลดความดันโลหิตตัวแรก รวมถึงข้อจำกัดของ atenolol จากการศึกษา LIFE และ ASCOT |
ข้อมูลการวางจำหน่ายในประเทศไทย
ปัจจุบันไม่พบข้อมูลการจดทะเบียนยา Atenolol ในฐานข้อมูล Thai FDA (สถานะ: ไม่มีข้อมูลการจดทะเบียน, จำนวนใบอนุญาต: 0 รายการ)
หมายเหตุ: Atenolol เป็นยาที่มีการใช้อย่างแพร่หลายทั่วโลกและอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติของหลายประเทศ การไม่พบข้อมูลในฐานข้อมูลอาจเกิดจากข้อจำกัดในการค้นหาหรือการจดทะเบียนภายใต้ชื่อการค้าอื่น
ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย
กรุณาดูข้อมูลความปลอดภัยในเอกสารกำกับยา
ข้อมูลทั่วไปของ β-blocker ที่ควรทราบ (จากความรู้ทางเภสัชวิทยาทั่วไป):
- β-blocker อาจทำให้เกิดหัวใจเต้นช้า (bradycardia) ความดันโลหิตต่ำ และอ่อนเพลีย
- ห้ามหยุดยากะทันหัน เนื่องจากอาจเกิด rebound tachycardia
- ควรระวังในผู้ป่วยหอบหืด, COPD, หัวใจล้มเหลวที่ยังไม่คงที่, และเบาหวาน (อาจบดบังอาการน้ำตาลต่ำ)
- ปัจจุบันยังขาดข้อมูลจากใบอนุญาตและเอกสารกำกับยาของ Thai FDA สำหรับยานี้
สรุปและขั้นตอนถัดไป
การตัดสินใจ: Hold
เหตุผล: ข้อบ่งใช้หลักที่ทำนาย (posterolateral MI) ไม่มีการทดลองทางคลินิกหรือวรรณกรรมสนับสนุนโดยตรง มีเพียงหลักฐานทางกลไกจากการใช้ β-blocker หลัง MI ทั่วไป นอกจากนี้ยังมี data gap สำคัญ 2 รายการ ได้แก่ ข้อมูลคำเตือน/ข้อห้ามใช้จาก Thai FDA (ระดับ Blocking) และข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์จาก DrugBank (ระดับ High) ที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข ยิ่งไปกว่านั้น ยังไม่พบข้อมูลการจดทะเบียนยาในประเทศไทย
ข้อบ่งใช้ที่น่าสนใจที่สุดสำหรับการศึกษาต่อ: ข้อบ่งใช้อันดับ 9 — Chronic pulmonary heart disease — มีระดับหลักฐาน L3 มีการทดลองทางคลินิก Phase 4 ขนาดใหญ่ (REDUCE-SWEDEHEART, n=5,000) และวรรณกรรม 15 ฉบับสนับสนุน ถือเป็นข้อบ่งใช้ที่มีศักยภาพในการศึกษาเพิ่มเติมมากที่สุด
หากต้องการดำเนินการต่อต้อง:
- เติมเต็ม data gap: ดาวน์โหลดเอกสารกำกับยาจาก Thai FDA เพื่อวิเคราะห์คำเตือนและข้อห้ามใช้
- สืบค้นข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์จาก DrugBank API
- ตรวจสอบสถานะการจดทะเบียนยาในประเทศไทยด้วยชื่อการค้าอื่น
- สำหรับ Chronic pulmonary heart disease: รอผลการทดลอง REDUCE-SWEDEHEART (คาดว่าเสร็จสิ้นปลายปี 2025) และประเมินความเกี่ยวข้องกับกลุ่มผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรัง
- ประเมินความเข้ากันได้ของรูปแบบยา (route compatibility) ซึ่งยังอยู่ระหว่างรอข้อมูล
⚠️ ข้อจำกัด: ผลการวิเคราะห์นี้เป็นเพียงข้อมูลเบื้องต้นจากโมเดล TxGNN เพื่อการวิจัยเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการแพทย์ การนำยาเก่ามาใช้ใหม่จำเป็นต้องผ่านการทดลองทางคลินิกที่เหมาะสมก่อนนำไปใช้จริง
📅 ข้อมูล ณ วันที่: 2026-04-03 | เวอร์ชัน: v4 | Candidate ID: TW-DB00335-multi