Calcipotriol

ระดับหลักฐาน: L3

ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย: 10 รายการ

---

สารบัญ

1. Calcipotriol
2. Calcipotriol: จากโรคสะเก็ดเงินสู่ติ่งเนื้อผิวหนังชนิดซีบอร์เรอิก
   1. สรุปสั้นๆ
   2. ภาพรวมฉบับย่อ
   3. ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?
   4. หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก
   5. หลักฐานจากวรรณกรรม
   6. ข้อมูลการวางจำหน่ายในประเทศไทย
   7. ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย
   8. สรุปและขั้นตอนถัดไป
   9. พิจารณาขั้นตอนการนำเข้ายาและยื่นขอลงทะเบียนกับ Thai FDA หากผลการวิจัยเบื้องต้นเป็นที่น่าพอใจ

---

## รายงานการประเมินของเภสัชกร

Calcipotriol: จากโรคสะเก็ดเงินสู่ติ่งเนื้อผิวหนังชนิดซีบอร์เรอิก

สรุปสั้นๆ

Calcipotriol เป็นยาอนาล็อกวิตามิน D3 สังเคราะห์ที่ใช้รักษาโรคสะเก็ดเงิน (psoriasis) ด้วยกลไกยับยั้งการแบ่งตัวเกินปกติของเซลล์ผิวหนังผ่านตัวรับ VDR โมเดล TxGNN คาดการณ์ว่าอาจมีผลต่อ ติ่งเนื้อผิวหนังชนิดซีบอร์เรอิก (Seborrheic Keratosis) ด้วยคะแนนความเชื่อมั่นสูงถึง 99.96% ปัจจุบันยังไม่มีการทดลองทางคลินิกที่ลงทะเบียนอย่างเป็นทางการ แต่มี วรรณกรรม 6 ฉบับ รายงานผลการใช้ยาเบื้องต้นสนับสนุนแนวทางนี้

---

ภาพรวมฉบับย่อ

รายการ	เนื้อหา
ข้อบ่งใช้เดิม	โรคสะเก็ดเงิน (Psoriasis)
ข้อบ่งใช้ใหม่ที่ทำนาย	ติ่งเนื้อผิวหนังชนิดซีบอร์เรอิก (Seborrheic Keratosis)
คะแนนการทำนาย TxGNN	99.96%
ระดับหลักฐาน	L3
สถานะการวางจำหน่ายในไทย	✗ ยังไม่มีการวางจำหน่าย
จำนวนใบอนุญาต	0 รายการ
คำแนะนำในการตัดสินใจ	Hold

---

ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?

Calcipotriol ออกฤทธิ์เป็น VDR agonist (ตัวกระตุ้นตัวรับวิตามิน D) โดยจับกับ Vitamin D Receptor ในนิวเคลียสของ keratinocyte เพื่อยับยั้งการแบ่งตัวเกินปกติและกระตุ้นให้เซลล์เข้าสู่กระบวนการสร้างความสมบูรณ์ปลายทาง (terminal differentiation) ซึ่งเป็นพื้นฐานที่ทำให้ยานี้มีประสิทธิผลในการรักษาโรคสะเก็ดเงิน นอกจากนี้ การศึกษาในหลอดทดลองยังแสดงให้เห็นว่า calcipotriol สามารถกระตุ้นกระบวนการ apoptosis ในเซลล์ที่แบ่งตัวผิดปกติได้

ติ่งเนื้อผิวหนังชนิดซีบอร์เรอิกเป็นเนื้องอกผิวหนังชนิดไม่ร้ายแรงที่มีพยาธิสรีรวิทยาหลักคือการแบ่งตัวผิดปกติของ keratinocyte ซึ่งคล้ายคลึงกับโรคสะเก็ดเงินในเชิงชีววิทยาของเซลล์ ดังนั้น กลไกที่ calcipotriol ใช้ในการควบคุมการเจริญเติบโตของ keratinocyte จึงมีความสมเหตุสมผลในการนำมาใช้กับเนื้องอกชนิดนี้

หลักฐานทางคลินิกเบื้องต้นจากรายงานกรณีและการศึกษาเชิงสังเกตหลายฉบับยืนยันว่า topical calcipotriol สามารถทำให้ seborrheic keratosis ถดถอยได้อย่างชัดเจน โดยผลที่เห็นสอดคล้องกับกลไกการยับยั้งการแบ่งตัวเซลล์ผ่าน VDR ซึ่งเพิ่มความน่าเชื่อถือของการคาดการณ์จากโมเดล TxGNN

---

หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก

ปัจจุบันยังไม่มีการลงทะเบียนการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้องกับ calcipotriol ในการรักษา seborrheic keratosis

---

หลักฐานจากวรรณกรรม

PMID	ปี	ประเภท	วารสาร	ผลลัพธ์หลัก
36752725	2023	Cohort	Australasian Journal of Dermatology	ผู้ป่วย 12 รายที่มี seborrheic keratosis บริเวณใบหน้ารักษาด้วย calcipotriol 0.005% นาน 3–8 เดือน ทุกรายหายสนิท และติดตามผล 6–10 ปีไม่พบการกลับเป็นซ้ำ
15090020	2004	Cohort	International Journal of Dermatology	เปรียบเทียบ cryosurgery กับ topical calcipotriene, tazarotene และ imiquimod ในผู้ป่วย seborrheic keratosis ที่ต้องการทางเลือกรักษาแบบทาแทนการผ่าตัด
15577148	2004	Review	Clinical Calcium	ทบทวนการใช้ vitamin D3 ointment (tacalcitol, calcipotriol, maxacalcitol) รักษา senile wart/seborrheic keratosis ผ่านกลไก apoptosis ของเซลล์เนื้องอก
16043912	2005	Case series	The Journal of Dermatology	จากผู้ป่วย 116 รายที่ใช้ topical vitamin D3 (รวม calcipotriol) นาน 3–12 เดือน พบ 30.2% ตอบสนองต่อการรักษา โดยเสนอว่ากลไกหลักคือการกระตุ้น apoptosis
10721662	2000	Case series	The Journal of Dermatology	รายงานผู้ป่วย Keratosis lichenoides chronica ที่มีผื่นคล้าย seborrheic dermatitis ตอบสนองอย่างเด่นชัดต่อ calcipotriol ointment
21534378	2011	Case series	JAAPA	รายงานกรณีผู้ป่วย seborrheic keratosis บริเวณหน้าแข้งที่มีผื่นคันเป็นจุด

---

ข้อมูลการวางจำหน่ายในประเทศไทย

Calcipotriol ยังไม่มีการลงทะเบียนในประเทศไทย ณ วันที่ประเมิน (3 เมษายน 2569) ไม่พบใบอนุญาตจำหน่ายที่ถูกต้องในฐานข้อมูล Thai FDA แม้ว่ายาจะมีการใช้งานในต่างประเทศอย่างแพร่หลายก็ตาม

---

ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย

กรุณาดูข้อมูลความปลอดภัยในเอกสารกำกับยา

---

สรุปและขั้นตอนถัดไป

การตัดสินใจ: Hold

เหตุผล: หลักฐานปัจจุบันอยู่ในระดับ L3 ประกอบด้วยเพียงการศึกษาเชิงสังเกตและรายงานกรณีขนาดเล็ก ยังไม่มีการทดลองทางคลินิกแบบสุ่มที่ควบคุม (RCT) ประกอบกับยายังไม่มีการลงทะเบียนในประเทศไทย จึงจำเป็นต้องรวบรวมหลักฐานและดำเนินการด้านกฎระเบียบก่อน

หากต้องการดำเนินการต่อต้อง:

• รวบรวมข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์โดยละเอียด (MOA) จาก DrugBank เพื่อเสริมความแข็งแกร่งของการวิเคราะห์
• ดำเนินการรวบรวมคำเตือนและข้อห้ามใช้จากเอกสารกำกับยาสากล (เช่น EMA, FDA) เพื่อประเมินความปลอดภัยเบื้องต้น
• ออกแบบและลงทะเบียนการทดลองทางคลินิก Pilot/Phase 2 เพื่อยืนยันประสิทธิผลและความปลอดภัยในกลุ่มประชากรไทย

• พิจารณาขั้นตอนการนำเข้ายาและยื่นขอลงทะเบียนกับ Thai FDA หากผลการวิจัยเบื้องต้นเป็นที่น่าพอใจ