Cyclosporine
| ระดับหลักฐาน: L3 | ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย: 7 รายการ |
สารบัญ
Using the txgnn-pipeline skill to guide report generation for the TxGNN drug repurposing context. Now generating the full report based on Evidence Pack for Cyclosporine (DB00091).
Cyclosporine: จากการป้องกัน GVHD สู่โรคแกรนูโลมาโตซิสเรื้อรัง (CGD)
สรุปสั้นๆ
Cyclosporine เป็นยากดภูมิคุ้มกันที่ออกฤทธิ์ยับยั้ง calcineurin เพื่อบล็อกการกระตุ้น T cell ซึ่งใช้เป็นยาหลักในการป้องกัน Graft-versus-Host Disease (GVHD) หลังการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด (HSCT) และป้องกันการปฏิเสธอวัยวะหลังการปลูกถ่าย โมเดล TxGNN คาดการณ์ว่ายานี้อาจมีบทบาทใน โรคแกรนูโลมาโตซิสเรื้อรังชนิดถ่ายทอดแบบออโตโซมัลรีเซสซีฟ (Chronic Granulomatous Disease, CGD) ซึ่งมีทางรักษาขาดคือ HSCT อยู่แล้ว ปัจจุบันมี การทดลองทางคลินิก 1 รายการ และ วรรณกรรม 1 ฉบับ สนับสนุนแนวทางนี้ โดยหลักฐานสะท้อนบทบาทของ Cyclosporine ในฐานะองค์ประกอบมาตรฐานของโปรโตคอล HSCT สำหรับผู้ป่วย CGD
ภาพรวมฉบับย่อ
| รายการ | เนื้อหา |
|---|---|
| ข้อบ่งใช้เดิม | ป้องกัน GVHD หลัง HSCT และป้องกันการปฏิเสธอวัยวะหลังการปลูกถ่าย |
| ข้อบ่งใช้ใหม่ที่ทำนาย | โรคแกรนูโลมาโตซิสเรื้อรัง (Granulomatous Disease, Chronic, Autosomal Recessive) |
| คะแนนการทำนาย TxGNN | 99.68% |
| ระดับหลักฐาน | L3 |
| สถานะการวางจำหน่ายในไทย | ✗ ยังไม่วางจำหน่าย |
| จำนวนใบอนุญาต | 0 รายการ |
| คำแนะนำในการตัดสินใจ | Proceed with Guardrails |
ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?
Cyclosporine ออกฤทธิ์โดยยับยั้งเอนไซม์ calcineurin ซึ่งเป็นตัวกลางสำคัญในการส่งสัญญาณกระตุ้น T lymphocyte เมื่อ calcineurin ถูกยับยั้ง การผลิต IL-2 และ cytokine ที่ก่อการอักเสบอื่นๆ ลดลง ส่งผลให้ระบบภูมิคุ้มกันถูกกดไว้อย่างมีประสิทธิภาพ กลไกนี้ทำให้ Cyclosporine เป็นยาสำคัญในการป้องกัน GVHD และการปฏิเสธอวัยวะ
CGD เป็นโรคภูมิคุ้มกันบกพร่องแต่กำเนิดที่เซลล์ฟาโกไซต์ไม่สามารถสร้าง reactive oxygen species (ROS) เพื่อฆ่าเชื้อโรคได้ตามปกติ ส่งผลให้เกิดการติดเชื้อซ้ำและก้อน granuloma เรื้อรัง การรักษาที่ให้ผลถาวรคือ HSCT และ Cyclosporine เป็นส่วนประกอบมาตรฐานของสูตรยาป้องกัน GVHD ในโปรโตคอล HSCT สำหรับโรคนี้ ดังที่รายงานโคฮอร์ต (PMID 22078471) แสดงให้เห็นว่าการปลูกถ่ายจากทั้งผู้บริจาคที่เป็นญาติและไม่ใช่ญาติให้อัตราการอยู่รอดที่ดีในผู้ป่วย CGD
บทบาทของ Cyclosporine ใน CGD จึงเป็นการ เปิดทางให้การรักษา HSCT ดำเนินต่อได้อย่างปลอดภัย มากกว่าการออกฤทธิ์โดยตรงต่อกลไกของโรค ซึ่งทำให้คะแนน TxGNN สูงถึง 99.68% มีความสมเหตุสมผลในเชิงกลไก แต่ควรตีความว่าเป็นการยืนยันบทบาทในโปรโตคอลที่มีอยู่แล้ว มากกว่าการค้นพบข้อบ่งใช้ใหม่ทั้งหมด
หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก
| หมายเลขการทดลอง | ระยะ | สถานะ | จำนวนผู้เข้าร่วม | ผลลัพธ์หลัก |
|---|---|---|---|---|
| NCT01917708 | Phase 1 | เสร็จสิ้น | 10 | ประเมินความปลอดภัยของ Abatacept เมื่อใช้ร่วมกับ Cyclosporine + mycophenolate mofetil เป็น GVHD prophylaxis ในเด็กที่รับ HSCT จากผู้บริจาคที่ไม่ใช่ญาติสำหรับโรคที่ไม่ใช่มะเร็ง (ครอบคลุมโรค CGD) ติดตามผู้ป่วย 2 ปี |
⚠️ หมายเหตุ: ยาหลักในการทดลองนี้คือ Abatacept ไม่ใช่ Cyclosporine โดย Cyclosporine ทำหน้าที่เป็นยา GVHD prophylaxis พื้นฐาน — หลักฐานนี้สนับสนุนบทบาทของ Cyclosporine ในบริบทการรักษา CGD ผ่าน HSCT เท่านั้น ไม่ใช่การทดสอบ Cyclosporine โดยตรง (Relevance Grade: C)
หลักฐานจากวรรณกรรม
| PMID | ปี | ประเภท | วารสาร | ผลลัพธ์หลัก |
|---|---|---|---|---|
| 22078471 | 2012 | Cohort | J Allergy Clin Immunol | HSCT จากผู้บริจาค matched related (MRD) ให้ผลการอยู่รอดที่ดีในผู้ป่วย CGD และยืนยันความปลอดภัยและประสิทธิผลของ HSCT จากผู้บริจาคที่ไม่ใช่ญาติ ซึ่งโปรโตคอลทั้งหมดรวม Cyclosporine เป็น GVHD prophylaxis มาตรฐาน |
ข้อมูลการวางจำหน่ายในประเทศไทย
Cyclosporine ยังไม่มีการขึ้นทะเบียนยาในประเทศไทย ตามข้อมูล Thai FDA ณ วันที่ 25 เมษายน 2569 ไม่พบใบอนุญาตแม้แต่รายการเดียว หากต้องการนำมาใช้ในการวิจัยหรือทางคลินิก จำเป็นต้องดำเนินการขอนำเข้าหรือขึ้นทะเบียนยาเพิ่มเติม
ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย
กรุณาดูข้อมูลความปลอดภัยในเอกสารกำกับยา
📋 ข้อมูลคำเตือน ข้อห้ามใช้ และปฏิกิริยาระหว่างยาของ Cyclosporine ยังไม่ได้รับการรวบรวมจาก TFDA ในรอบการประเมินนี้ ขอแนะนำให้ดาวน์โหลดเอกสารกำกับยาจากเว็บไซต์ TFDA และตรวจสอบ DrugBank (DB00091) สำหรับข้อมูล DDI ฉบับสมบูรณ์ก่อนดำเนินการใดๆ
สรุปและขั้นตอนถัดไป
การตัดสินใจ: Proceed with Guardrails
เหตุผล: Cyclosporine มีบทบาทที่ได้รับการยืนยันในโปรโตคอล HSCT สำหรับ CGD ซึ่งเป็นการรักษาขาดของโรคนี้ กลไกการออกฤทธิ์มีความสมเหตุสมผลและสอดคล้องกับหลักฐานระดับ L3 แม้ว่าหลักฐานโดยตรงสำหรับประสิทธิผลของ Cyclosporine ใน CGD โดยเฉพาะยังมีจำกัด และยายังไม่ได้ขึ้นทะเบียนในไทย
หากต้องการดำเนินการต่อต้อง:
- ดาวน์โหลดเอกสารกำกับยา TFDA เพื่อประเมินคำเตือนและข้อห้ามใช้ (แก้ Data Gap DG001 — ระดับ Blocking)
- รวบรวม MOA โดยละเอียดจาก DrugBank API (DB00091) เพื่อยืนยันกลไกในระดับโมเลกุล (แก้ Data Gap DG002 — ระดับ High)
- ทบทวนวรรณกรรมเพิ่มเติมเกี่ยวกับสูตร GVHD prophylaxis ที่ใช้ใน CGD HSCT โดยเฉพาะ โดยเน้นโปรโตคอลที่รายงาน Cyclosporine dosing และ outcome แยกจากยาตัวอื่น
- ประเมินว่า Cyclosporine มีผลโดยตรงต่อ CGD pathogenesis (การลดการอักเสบจาก granuloma) หรือมีบทบาทเฉพาะใน GVHD prophylaxis เท่านั้น เพื่อกำหนดกรอบ "การนำยาเก่ามาใช้ใหม่" ให้ชัดเจน
-
ดำเนินการขึ้นทะเบียนยาในไทยหรือขอ compassionate use approval หากมีแผนวิจัยเชิงคลินิก