Diltiazem

ระดับหลักฐาน: L5

ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย: 10 รายการ

สารบัญ

Diltiazem
Diltiazem: จากยาควบคุมหัวใจสู่โรคหลอดเลือดสมอง

## รายงานการประเมินของเภสัชกร

Diltiazem: จากยาควบคุมหัวใจสู่โรคหลอดเลือดสมอง

สรุปสั้นๆ

Diltiazem เป็นยากลุ่ม Calcium Channel Blocker (CCB) ที่ใช้ควบคุมความดันโลหิตสูง ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Atrial Fibrillation) และโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ โมเดล TxGNN ทำนายข้อบ่งใช้ใหม่ 10 รายการ โดย โรคหลอดเลือดสมอง (Cerebrovascular Disorder) เป็นข้อบ่งใช้ที่มีหลักฐานรองรับมากที่สุด (อันดับ 4 คะแนน 97.63%) ในขณะที่อันดับ 1–3 ใช้คำวินิจฉัยที่ถูกยกเลิกแล้ว (obsolete terms) ซึ่งทำให้การตีความต้องอาศัยข้อบ่งใช้ที่มีนัยสำคัญทางคลินิกนี้แทน ปัจจุบันมี การทดลองทางคลินิก 6 รายการ และ วรรณกรรม 20 ฉบับ สนับสนุน แม้ส่วนใหญ่จะเป็นหลักฐานทางอ้อม

ภาพรวมฉบับย่อ

รายการ	เนื้อหา
ข้อบ่งใช้เดิม	ความดันโลหิตสูง / ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ / โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ (ไม่มีทะเบียนยาในประเทศไทย)
ข้อบ่งใช้ใหม่ที่ทำนาย	โรคหลอดเลือดสมอง (Cerebrovascular Disorder)
คะแนนการทำนาย TxGNN	97.63%
ระดับหลักฐาน	L3 — มีการศึกษาเชิงสังเกตและการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง
สถานะการวางจำหน่ายในไทย	❌ ยังไม่มีทะเบียนยาในประเทศไทย
จำนวนใบอนุญาต	0 รายการ
คำแนะนำในการตัดสินใจ	Hold

ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?

Diltiazem ออกฤทธิ์โดยยับยั้ง L-type voltage-gated calcium channels ในกล้ามเนื้อเรียบหลอดเลือดและกล้ามเนื้อหัวใจ ส่งผลให้หลอดเลือดขยายตัว ความดันโลหิตลดลง และชะลอการนำสัญญาณไฟฟ้าผ่าน AV node ทำให้ควบคุมอัตราการเต้นของหัวใจในภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะได้อย่างมีประสิทธิภาพ ข้อมูลเหล่านี้มาจากบริบทการใช้ยาในเอกสารทางคลินิกที่รวบรวมได้ แม้ข้อมูล MOA โดยละเอียดจาก DrugBank ยังอยู่ระหว่างดำเนินการ

การทำนายว่า Diltiazem อาจมีบทบาทต่อโรคหลอดเลือดสมองมีความสมเหตุสมผลเชิงกลไก เนื่องจากความดันโลหิตสูงและภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะเป็นสองปัจจัยเสี่ยงสำคัญอันดับต้นของโรคหลอดเลือดสมอง การควบคุมทั้งสองปัจจัยนี้จึงส่งผลป้องกันทางอ้อม นอกจากนี้ยังมีหลักฐานจากการศึกษาในสัตว์ทดลองที่แสดงว่า Diltiazem อาจลดอาการหลอดเลือดสมองหดเกร็ง (cerebrovascular spasm) และเพิ่มการไหลเวียนเลือดในสมองเฉพาะที่ได้โดยตรง รวมถึงการศึกษา NORDIL trial ซึ่งเป็น RCT ที่เปรียบเทียบ Diltiazem กับยาลดความดันกลุ่มอื่นและติดตามผลลัพธ์ทางหลอดเลือดหัวใจและสมอง

อย่างไรก็ตาม ยังขาดการทดลองทางคลินิกที่ศึกษา Diltiazem โดยตรงในฐานะยารักษาหรือป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง การทดลองที่มีในปัจจุบันใช้ยาอื่นเป็นหลัก (เช่น nicardipine) หรือศึกษาในกลุ่มผู้ป่วย AFib โดยเน้นประเด็นความปลอดภัยด้านเลือดออกจากการใช้ร่วมกับ DOACs มากกว่าประสิทธิผลในการรักษาโรคหลอดเลือดสมองโดยตรง

หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก

หมายเลขการทดลอง	ระยะ	สถานะ	จำนวนผู้เข้าร่วม	ผลลัพธ์หลัก
NCT01176565	Phase 3	ยุติก่อนกำหนด	1,000	ATACH-II: ควบคุมความดันโลหิตเข้มงวด vs มาตรฐานในเลือดออกในสมองเฉียบพลัน ยาหลักคือ nicardipine ไม่ใช่ diltiazem; ให้ข้อมูลกลไก CCB ในภาวะฉุกเฉินทางหลอดเลือดสมอง
NCT02922452	Phase 1	เสร็จสิ้น	16	ประเมินผลของ diltiazem ต่อเภสัชจลนศาสตร์ (Cmax, AUC) ของ BMS-986141 เป็น DDI study ผ่านกลไก CYP3A4 ให้ข้อมูลพื้นฐานด้านปฏิกิริยาระหว่างยา
NCT06783868	N/A	ยังไม่เริ่มรับสมัคร	100	SAVE STROKE II: ผลลัพธ์ทางระบบประสาทหลัง catheter ablation สำหรับ AFib ในผู้ป่วยที่มีประวัติโรคหลอดเลือดสมอง ให้การสนับสนุนเชิงกลไกทางอ้อม
NCT05838664	N/A	เสร็จสิ้น	2,140,403	SIFNOS: การศึกษาย้อนหลังขนาดใหญ่มากในผู้ป่วย AFib ฝรั่งเศส เปรียบเทียบผู้ที่ได้รับ/ไม่ได้รับยาต้านการแข็งตัวของเลือด ติดตามโรคหลอดเลือดสมอง เลือดออก และการเสียชีวิต; กลุ่มผู้ป่วยตรงกับกลุ่มเป้าหมายของ diltiazem สูง
NCT03529149	Phase 4	ไม่ทราบ	90	ใช้ TCD monitoring เพื่อควบคุมความดันโลหิตอย่างแม่นยำหลัง EVT ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง; diltiazem อาจเป็นหนึ่งในยาที่ใช้แต่ไม่ใช่ยาหลักของการศึกษา
NCT06175663	N/A	ไม่ทราบ	130	ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความดันโลหิตสูงในวัยกลางคนกับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้าง/การทำงานของสมอง (MRI); กลุ่มผู้ป่วยตรงกับผู้ใช้ diltiazem แต่ไม่ได้ศึกษายาโดยตรง

หลักฐานจากวรรณกรรม

PMID	ปี	ประเภท	วารสาร	ผลลัพธ์หลัก
10972367	2000	RCT	Lancet	NORDIL trial: diltiazem เทียบกับ diuretics/beta-blockers ในผู้ป่วยความดันโลหิตสูง — ประเมินความเจ็บป่วยและการเสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดหัวใจและสมอง
36149579	2023	Cohort	J Interv Card Electrophysiol	ความเสี่ยงเลือดออกสำคัญในผู้ป่วย AFib ที่ใช้ diltiazem ร่วมกับ DOACs ผ่านกลไก DDI
35861836	2022	Cohort	J Am Heart Assoc	Diltiazem ร่วมกับ DOACs เพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ป่วย AFib โดยความรุนแรงแตกต่างตามการทำงานของไต (n=4,544)
37791408	2023	Cohort	Eur Heart J Cardiovasc Pharmacother	ผลทางคลินิกของยายับยั้ง P-gp/CYP3A4 (รวมถึง diltiazem) ต่อผลลัพธ์ในผู้ป่วย AFib ที่ใช้ NOACs; การศึกษาระดับประชากร
40326046	2026	Meta-analysis	Ann Pharmacother	Meta-analysis รวมหลักฐานการใช้ diltiazem/verapamil ร่วมกับ DOACs — ข้อมูลสรุปความเสี่ยงเลือดออกจากหลายการศึกษา
4056906	1985	Animal	J Neurosurgery	Diltiazem ลดขนาดสมองตายในแมวที่อุดตันหลอดเลือดสมองส่วนกลาง (MCA occlusion) — หลักฐานก่อนคลินิกโดยตรง
2416213	1985	Animal	Am J Cardiol	Diltiazem ปกป้องผนังหลอดเลือดสมองจากอาการหดเกร็งเรื้อรัง (cerebrovascular spasm) ในลิง 5 วันหลังเลือดออก
8204245	1994	Clinical	J Clin Anesthesia	Diltiazem เพิ่มการไหลเวียนเลือดในสมองเฉพาะที่ (LCBF) และความเร็วเลือด carotid ระหว่างผ่าตัดหลอดเลือดโป่งพองในผู้ป่วย SAH
11975840	2002	Review	Heart Disease	ทบทวนการจัดการ AFib — diltiazem เป็นหนึ่งในยาควบคุมอัตราหัวใจที่แนะนำ เชื่อมโยง AFib กับความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง
17309423	2007	Review	Med J Australia	ทบทวน AFib — diltiazem ควบคุมอัตราหัวใจได้ดีกว่า digoxin โดยเฉพาะขณะออกกำลังกาย; ให้บริบทตำแหน่งยาในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองจาก AFib

ข้อมูลการวางจำหน่ายในประเทศไทย

ตามการสืบค้นฐานข้อมูล Thai FDA (24 มีนาคม 2569) ยังไม่พบทะเบียนยา Diltiazem ในประเทศไทย การนำยามาใช้ในบริบทการวิจัยหรือทางคลินิกจะต้องผ่านกระบวนการขึ้นทะเบียนหรือการนำเข้าพิเศษตามระเบียบ อย. ก่อน

ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย

ปฏิกิริยาระหว่างยา (DDI): Diltiazem เป็นทั้งตัวยับยั้ง P-glycoprotein และ CYP3A4 ระดับปานกลาง ส่งผลให้ระดับยาในกลุ่ม DOACs (rivaroxaban, apixaban, dabigatran) สูงขึ้นในกระแสเลือด หลักฐานจากการศึกษาเชิงสังเกตหลายฉบับและ meta-analysis (2026) ชี้ว่าการใช้ร่วมกันเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกสำคัญในผู้ป่วย AFib และความรุนแรงของผลกระทบอาจแตกต่างตามการทำงานของไต

กรุณาดูข้อมูลความปลอดภัยเพิ่มเติมในเอกสารกำกับยา

สรุปและขั้นตอนถัดไป

การตัดสินใจ: Hold

เหตุผล: โรคหลอดเลือดสมองเป็นข้อบ่งใช้ที่มีหลักฐานมากที่สุดในบรรดา 10 ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย (L3) แต่หลักฐานยังเป็นทางอ้อมเป็นหลัก ผ่านการควบคุมปัจจัยเสี่ยง (ความดันโลหิตสูง, AFib) มากกว่าการศึกษา Diltiazem โดยตรงในฐานะยารักษาโรคหลอดเลือดสมอง ประกอบกับยาไม่มีทะเบียนในประเทศไทยและยังขาดข้อมูล MOA โดยละเอียดและข้อมูลความปลอดภัยจากเอกสารกำกับยา

หากต้องการดำเนินการต่อต้อง:

ดาวน์โหลดและวิเคราะห์ฉลากยาจาก TFDA เพื่อประเมินคำเตือนและข้อห้ามใช้ (แก้ไข DG001)
สืบค้นข้อมูล MOA โดยละเอียดจาก DrugBank API (แก้ไข DG002)
ดำเนินการขึ้นทะเบียนยาในประเทศไทย หรือขออนุมัตินำเข้าพิเศษจาก อย.
ออกแบบการศึกษาเชิงสังเกตในผู้ป่วยไทยที่ใช้ Diltiazem เพื่อติดตามผลลัพธ์ทางหลอดเลือดสมองโดยตรง
พิจารณา network meta-analysis โดยรวม NORDIL trial และข้อมูลใหม่เพื่อประมาณขนาดผลในประชากรเอเชีย