Propylthiouracil

ระดับหลักฐาน: L4

ข้อบ่งใช้ที่ทำนาย: 10 รายการ

---

สารบัญ

1. Propylthiouracil
2. Propylthiouracil (PTU): จากภาวะไทรอยด์เป็นพิษสู่ภาวะดื้อต่อฮอร์โมนไทรอยด์จาก THRβ Mutation
   1. สรุปสั้นๆ
   2. ภาพรวมฉบับย่อ
   3. ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?
   4. หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก
   5. หลักฐานจากวรรณกรรม
   6. ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย
   7. สรุปและขั้นตอนถัดไป
   8. พิจารณาขึ้นทะเบียนยา PTU ในประเทศไทยเพื่อรองรับการใช้งานทางคลินิกในอนาคต

---

## รายงานการประเมินของเภสัชกร

Using txgnn-pipeline to confirm context. Now generating the report following the Evidence Pack JSON.

---

Propylthiouracil (PTU): จากภาวะไทรอยด์เป็นพิษสู่ภาวะดื้อต่อฮอร์โมนไทรอยด์จาก THRβ Mutation

สรุปสั้นๆ

Propylthiouracil (PTU) เป็นยาต้านไทรอยด์ที่ใช้รักษาภาวะไทรอยด์เป็นพิษ (hyperthyroidism) รวมถึง Graves' disease โดยออกฤทธิ์ยับยั้งการสังเคราะห์ฮอร์โมนไทรอยด์และการแปลง T4 → T3 ในเนื้อเยื่อส่วนปลาย โมเดล TxGNN คาดการณ์ว่า PTU อาจมีประโยชน์ต่อ ภาวะดื้อต่อฮอร์โมนไทรอยด์จากการกลายพันธุ์ของ THRβ (Resistance to Thyroid Hormone – THRβ) ปัจจุบันมี วรรณกรรม 6 ฉบับ สนับสนุนแนวทางนี้ โดยยังไม่มีการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้องโดยตรง

---

ภาพรวมฉบับย่อ

รายการ	เนื้อหา
ข้อบ่งใช้เดิม	ภาวะไทรอยด์เป็นพิษ / Graves' disease
ข้อบ่งใช้ใหม่ที่ทำนาย	ภาวะดื้อต่อฮอร์โมนไทรอยด์จากการกลายพันธุ์ THRβ (Resistance to Thyroid Hormone – THRβ)
คะแนนการทำนาย TxGNN	99.66%
ระดับหลักฐาน	L4
สถานะการวางจำหน่ายในไทย	✗ ยังไม่วางจำหน่าย
จำนวนใบอนุญาต	0 รายการ
คำแนะนำในการตัดสินใจ	Hold (Research Question)

---

ทำไมการคาดการณ์นี้จึงสมเหตุสมผล?

ปัจจุบันยังขาดข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์โดยละเอียดจาก DrugBank อย่างเป็นทางการ อย่างไรก็ตาม จากบริบทของวรรณกรรมในฐานข้อมูล PTU เป็นที่ทราบกันดีว่ายับยั้งเอนไซม์ thyroid peroxidase (TPO) ซึ่งจำเป็นต่อการสังเคราะห์ฮอร์โมนไทรอยด์ และยับยั้ง 5'-deiodinase type I ลดการแปลง T4 → T3 ในเนื้อเยื่อส่วนปลาย ผลลัพธ์สุทธิคือระดับ T3 และ T4 ในกระแสเลือดลดลง

ภาวะดื้อต่อฮอร์โมนไทรอยด์ (RTH-THRβ) เป็นกลุ่มอาการทางพันธุกรรมแบบ autosomal dominant ซึ่งตัวรับ TRβ ทำงานผิดปกติและออกฤทธิ์เป็น dominant negative ทำให้ต่อมใต้สมองหลั่ง TSH สูงอย่างต่อเนื่อง กระตุ้นให้ระดับ T4/T3 สูงขึ้น เนื้อเยื่อที่ยังมีตัวรับ TRα ปกติ เช่น หัวใจ จึงถูก T3 กระตุ้นมากเกินไป ก่อให้เกิดอาการใจสั่ง หัวใจเต้นเร็ว

ตรรกะที่ TxGNN ให้คะแนนสูงถึง 99.66% มาจากเหตุผลว่า แม้ PTU ไม่สามารถแก้ไขการกลายพันธุ์ของตัวรับได้โดยตรง แต่การลดระดับฮอร์โมนไทรอยด์ในกระแสเลือดลงอาจบรรเทาผลพิษต่อเนื้อเยื่อที่มี TRα ปกติ รายงานกรณีศึกษาในผู้ป่วยไทย (PMID: 10724359) บันทึกกรณีที่ถูกวินิจฉัยผิดพลาดว่าเป็น thyrotoxicosis และได้รับ PTU นานถึง 9 เดือน ก่อนวินิจฉัย RTH ได้ถูกต้อง ซึ่งสะท้อนความซับซ้อนทางคลินิกและข้อบ่งชี้ถึงประโยชน์บางส่วนของการลดระดับฮอร์โมน

---

หลักฐานจากการทดลองทางคลินิก

ปัจจุบันยังไม่มีการลงทะเบียนการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้องกับ PTU ในข้อบ่งใช้นี้

---

หลักฐานจากวรรณกรรม

PMID	ปี	ประเภท	วารสาร	ผลลัพธ์หลัก
14684607	2004	Review	Endocrinology	วิเคราะห์บทบาทของ TRβ isoform ในหัวใจ; พบว่า dominant-negative THRβ mutation (Δ337T) เปลี่ยนแปลงการตอบสนองของหัวใจต่อ T3 ในโมเดลเมาส์ RTH
18561095	2009	Case series	Exp Clin Endocrinol Diabetes	รายงานครอบครัวตุรกีที่มี P453A mutation ใน THRβ; แม่และลูกชายแสดงอาการ RTH คลาสสิก ยืนยันการถ่ายทอดแบบ autosomal dominant
12201835	2002	Case series	Clinical Endocrinology	ทารกแรกเกิดที่มี RTH (M313T mutation) แสดง thyrotoxicosis ในช่วงนีโอนาทัล ตอบสนองทางคลินิกต่อ PTU และแม่มีปัญหาภาวะมีบุตรยาก
10724359	1999	Case series	Endocrine Journal	หญิงไทยอายุ 19 ปี มี de novo L330S mutation ใน TRβ; รับ PTU ผิดๆ 9 เดือนก่อนวินิจฉัย RTH ได้ถูกต้อง คอพอกโตขึ้นระหว่างรับยา
22919057	2012	Animal	Endocrinology	บทบาทของ TSH ในการพัฒนามะเร็งไทรอยด์ชนิด follicular ในเมาส์ Thrb(PV/+) heterozygous; TSH ที่สูงเป็นปัจจัยขับเคลื่อนหลัก
21909131	2012	Animal	Oncogene	Thyroid hormone กระตุ้นการแบ่งเซลล์มะเร็งใน Thrb(PV/PV) mouse model; สนับสนุนว่าการลดระดับ T3/T4 อาจชะลอการดำเนินโรค

---

ข้อพิจารณาด้านความปลอดภัย

กรุณาดูข้อมูลความปลอดภัยในเอกสารกำกับยา

---

สรุปและขั้นตอนถัดไป

การตัดสินใจ: Hold (Research Question)

เหตุผล: หลักฐานอยู่ในระดับ L4 (รายงานกรณีศึกษาและการศึกษาในสัตว์ทดลอง) เท่านั้น กลไกการออกฤทธิ์เป็นการบรรเทาอาการทางอ้อมโดยลดระดับฮอร์โมน ไม่ได้แก้ปัญหาที่ตัวรับโดยตรง และยังไม่มีข้อมูลความปลอดภัยในประเทศไทย

หากต้องการดำเนินการต่อต้อง:

• รับข้อมูลกลไกการออกฤทธิ์ (MOA) โดยละเอียดจาก DrugBank API (DG002)
• ดาวน์โหลดเอกสารกำกับยาจาก TFDA เพื่อรับข้อมูลคำเตือนและข้อห้ามใช้ (DG001)
• ออกแบบการศึกษา Proof-of-Concept ในผู้ป่วย RTH-THRβ ที่มีอาการ tachycardia เพื่อประเมิน safety-efficacy window
• ทบทวนแนวปฏิบัติทางคลินิกปัจจุบันของ RTH (เช่น แนวทางของ European Thyroid Association) ก่อนพิจารณาบทบาทของ PTU ในบริบทนี้

• พิจารณาขึ้นทะเบียนยา PTU ในประเทศไทยเพื่อรองรับการใช้งานทางคลินิกในอนาคต